Prof. Składowski: utworzenie unitów narządowych opłaca się wszystkim

O tym jak powołanie unitów narządowych zmienia funkcjonowanie placówki, czy wymaga to dodatkowych pieniędzy i zakupów rozmawiamy z prof. dr hab. n. med. Krzysztof Składowskim, Dyrektorem Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego Oddziału w Gliwicach

Jak powołanie unitów narządowych zmienia funkcjonowanie placówki?
Unity narządowe zmieniają funkcjonowanie placówki, ponieważ pacjenci mają w nich zapewnioną kompleksową i koordynowaną opiekę onkologiczną. Pod jednym dachem są diagnozowani, leczeni wszystkimi dostępnymi metodami, mają też zapewnione wsparcie dietetyka, psychologa i rehabilitanta. Krótko mówiąc, mają cały czas do czynienia z tym samym szpitalem, z tym samym zespołem osób – pracowników medycznych, których znają, ufają im i bez problemu godzą się na proponowane badania i zabiegi lecznicze.

W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach działają dwa unity narządowe – Centrum Diagnostyki i Leczenia Chorób Piersi (spełniające kryteria Breast Cancer Unitu) oraz Centrum Kompetencji Raka Jelita Grubego (Colorectal Cancer Unit).

Centrum Diagnostyki i Leczenia Chorób Piersi zostało u nas utworzone już w 2012 roku (wówczas funkcjonowało po nazwą Wielospecjalistyczny Zespół Narządowy Guzów Piersi), więc można powiedzieć, że mamy duże doświadczenie. Pacjentki i pacjenci z podejrzeniem raka piersi oraz z potwierdzonym rozpoznaniem mają zapewnioną kompleksową opiekę – począwszy od udziału w programach profilaktycznych, poprzez pełnoprofilową diagnostykę, pełen zakres procedur chirurgicznych, po szeroki wachlarz technik leczenia promieniami, optymalny tryb leczenia farmakologicznego oraz dostęp do terapii w ramach programów lekowych i badań klinicznych. U większości pacjentek wykonywane są operacje oszczędzające pierś, natomiast u chorych wymagających amputacji leczenie chirurgiczne jest uzupełniane rekonstrukcją piersi. Uzyskiwane w naszym ośrodku wyniki leczenia, nawet u chorych z większym guzem nowotworowym, nie odbiegają od wyników w dużych ośrodkach europejskich i amerykańskich.

Centrum Kompetencji Raka Jelita Grubego również zapewnia kompleksową opiekę, w tym wypadku chorym na nowotwór jelita grubego – we wszystkich stopniach zaawansowania choroby. W ramach Centrum pacjenci hospitalizowani mają zapewnioną również opiekę psychologiczną, dietetyczną oraz stomijną. Termin pierwszorazowej wizyty jest umawiany telefonicznie przez Call Center. Ustalane są na niej dalsze sposoby postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Pacjent otrzymuje kartę konsultacyjną, na której zapisane są zaplanowane terminy kolejnych badań i kontroli ambulatoryjnych i komplet niezbędnych skierowań. Ma zapewniony dostęp do badań obrazowych: tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, badań ultrasonograficznych oraz pozytonowej tomografii komputerowej (PET). Na miejscu wykonywane są również niezbędne badania i zabiegi endoskopowe (kolonoskopia, biopsja, endoskopowe wycięcie polipa, zabiegi sonoendoskopowe i inne), a pobrany materiał oceniany jest bezpośrednio po badaniu/zabiegu na miejscu w Zakładzie Patologii Nowotworów. Po leczeniu chirurgicznym pacjent zostaje przekazany na leczenie uzupełniające do kliniki radioterapii i chemioterapii, a po zakończonym leczeniu podlega okresowej kontroli w poradni chirurgicznej, gdzie m.in. kontynuowana jest opieka stomijna.

Czy jest to duży wysiłek organizacyjny?
Utworzenie unitu narządowego na pewno wymaga przeorganizowania pracy personelu medycznego, a nierzadko również struktury organizacyjnej całej placówki. Do zapewnienia kompleksowej i koordynowanej opieki pacjentom z określonymi nowotworami niezbędna jest współpraca lekarzy wielu różnych specjalności, którzy uczestniczą w konsyliach, na których ustalane są poszczególne etapy diagnostyki i leczenia. A mogę zapewnić, że w naszej placówce są to najlepsi fachowcy, z dużym doświadczeniem i ogromną wiedzą, zdobywaną i uzupełnianą na kongresach medycznych odbywających się w Polsce i za granicą. Spożytkowanie ich wiedzy i doświadczenia wymaga jednak obecności zaangażowanych w swoją pracę koordynatorów medycznych, do zadań których należy poprowadzenie pacjenta przez wszystkie etapy postępowania diagnostyczno-leczniczego, jakie ustali unit.

Czy powołanie unitu wymaga nakładów finansowych – jeśli tak, to jakich?
W naszym przypadku utworzenie unitów nie wymagało dodatkowych nakładów finansowych, a świadczenia medyczne, które są w nich udzielane, finansowane są w ramach kontraktu z NFZ. Jednak, jak pokazuje praktyka, optymalne działanie unitu to konieczność powoływania dodatkowych etatów dla personelu pomocniczego (zwłaszcza koordynatorów).

Czy można stworzyć unit dysponując swoimi kadrami i sprzętem czy też jednak trzeba zatrudnić dodatkowe osoby, doposażyć placówkę?
Skoro nam się to udało, to znaczy, że można stworzyć unit narządowy, bazując na własnej kadrze i sprzęcie. Oczywiście, zawsze warto zabiegać o dodatkowe środki na doposażenie w nowoczesną aparaturę. Nieskromnie przyznam, że jesteśmy liderem w pozyskiwaniu środków unijnych na zakup sprzętu i aparatury medycznej. W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach działa jedyne w Polsce w pełni wyposażone Centrum Radiochirurgii Nowotworów z 2 robotami radiochirurgicznymi CyberKnife, akceleratorem Edge oraz akceleratorami TrueBeam. Od niedawna, dzięki dofinansowaniu z Agencji Badań Medycznych i Ministerstwa Nauki, działa również Centrum Wsparcia Badań Klinicznych, które powstało m.in. z myślą o pacjentach „unitowych”.

Rozmawiała Agnieszka Katrynicz