- Obywatele Unii Europejskiej będą mieli pełny wgląd w swoją dokumentację medyczną i dostęp do recept, diagnostyki obrazowej i wyników badań laboratoryjnych w krajach członkowskich
- Zanonimizowane dane medyczne będą udostępniane na potrzeby badań, np. nad rzadkimi chorobami
- Dzielenie danymi będzie ściśle regulowane pod względem ochrony danych
- Powstanie system informatyczny wspierający standaryzację danych medycznych i ich porównywanie
Wczoraj (24 kwietnia br.) Parlament Europejski przegłosował utworzenie Europejskiej Przestrzeni Danych Dotyczących Zdrowia (EU Health Data Space / EHDS). Dzięki temu obywatele UE uzyskają transgraniczny dostęp do systemu elektronicznej dokumentacji zdrowotnej w krajach członkowskich. Jednocześnie przepisy te umożliwią wykorzystywanie w badaniach naukowych ogromnej ilości bezpiecznych danych, co w znacznym stopniu przyczyni się do rozwoju polityki zdrowotnej UE.
EHDS ukierunkowany jest na poprawę jakości i dostępności oraz bezpieczeństwa danych zdrowotnych obywateli EU, co ma skutkować poprawą jakości opieki zdrowotnej oraz wspierać rozwój medycyny, w tym przyspieszyć rozwój innowacji. Projekt ma także promować międzynarodową współpracę w dziedzinie zdrowia i badań naukowych.
W praktyce przepisy EHDS mają dawać pacjentom prawo dostępu do ich osobistych danych zdrowotnych w różnych systemach opieki zdrowotnej w UE i umożliwić pracownikom służby zdrowia dostęp do danych dotyczących ich pacjentów ściśle w oparciu o to, co jest niezbędne do leczenia. Dostęp będzie obejmował elektroniczne recepty, diagnostykę obrazową i wyniki badań laboratoryjnych.
Utworzenie EHDS uzyskało duże poparcie. Za jej wprowadzeniem głosowało 445 posłów PE, 142 wyraziło sprzeciw, a 39 głosujących wstrzymało się od głosu. Tymczasowe porozumienie oczekuje na formalne zatwierdzenie przez Radę. Po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE, wejdzie w życie dwadzieścia dni później i zostanie w pełni wdrożone w ciągu następnych dwóch do sześciu lat, w zależności od kategorii danych.
Na jakie wyzwania odpowiada EHDS? W 2020 roku na konferencji “Przyszłość Europy”, Parlament Europejski został zobowiązany przez obywateli do pracy nad efektywnym systemem wymiany danych medycznych oraz do strategicznego wykorzystania danych i sztucznej inteligencji do postępu w ochronie zdrowia. Pandemia COVID-19 uwypukliła, jak pilną potrzebą jest digitalizacja danych medycznych i dostęp do nich nie tylko w kraju zamieszkania, lecz także np. w czasie podróży do innych krajów Unii Europejskiej lub przy konieczności skonsultowania wyników badań z lekarzem-specjalistą z zagranicy.
EHDS ukierunkowany jest na poprawę jakości i dostępności danych zdrowotnych obywateli EU, co ma także wspierać rozwój medycyny, w tym przyspieszyć rozwój innowacji. W tym momencie badacze napotykają wiele przeszkód prawnych i technologicznych w dotarciu do danych medycznych, przez co badania trwają dłużej i są droższe. Projekt ma także promować międzynarodową współpracę w dziedzinie zdrowia i badań naukowych. Dzięki temu Unia Europejska ma być coraz bardziej konkurencyjna pod tym względem do USA czy krajów azjatyckich. Szacuje się, że dzięki EHDS w ciągu 10 lat Unia Europejska oszczędzi nawet do 5,4 mld EURO na badaniach naukowych.
System EHDS pozwoli pacjentom na dostęp do ich danych zdrowotnych i zarządzanie nimi elektronicznie, nawet między granicami UE. Umożliwi on pracownikom sektora zdrowia przeglądanie danych pacjentów niezbędnych do ich leczenia. Praktyka ta określana jako „primary use” (pl. pierwotne wykorzystanie).
W przypadku „secondary use” (pl. wtórne wykorzystanie) badacze czy instytucje publiczne zajmujące się zdrowiem, które w swoim badaniu wykażą interes publiczny, będą mogły uzyskać dostęp do ogromnej ilości zanonimizowanych danych np. na temat rzadkich chorób. Określone zostaną rygorystyczne zabezpieczenia prywatności regulujące przetwarzanie i udostępnianie wrażliwych informacji. Konieczna będzie także możliwość wycofania zgody na przetwarzanie danych medycznych obywatela UE.
„Europejska Przestrzeń Danych dot. Zdrowia jest kluczowa dla wzmocnienia naszych systemów ochrony zdrowia i poprawy zdrowia obywateli. Dzięki EHDS, Europejczycy uzyskają pełną władzę do dysponowania swoimi danymi dotyczącymi zdrowia. Uzyskają także wsparcie solidnego systemu ochrony prywatności, jednocześnie wspierając innowacje i rozwój przełomowych terapii. To jest Unia Zdrowotna w działaniu, dostarczająca korzyści dla obywateli” – Stella Kyriakides, Komisarz ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności.
Każdy kraj będzie miał 2 do 6 lat na przygotowanie swojej infrastruktury pod możliwość transgranicznego dzielenia się danymi dotyczącymi zdrowia. Polska jako jeden z 10 krajów członkowskich przystąpiła już testowo do programu MyHealth@EU, w ramach którego wymagane jest posługiwanie się systemem eRecept i wprowadzenie skróconych cyfrowych kart zdrowia pacjenta.
Polska inwestuje także w rozwój cyfrowej infrastruktury zdrowotnej, tworząc 18 Regionalnych Centrów Medycyny Cyfrowej (RCMC), które są zaprojektowane jako węzły gromadzenia i udostępniania danych medycznych.
