W 2023 roku w Polsce wydano prawie 413 milionów wyrobów medycznych na zlecenie – od pieluchomajtek i worków stomijnych, przez wózki inwalidzkie i aparaty słuchowe, po ortezy i protezy.
Łączna wartość finansowania ze środków publicznych wyniosła 2,67 miliarda złotych, co odpowiada średnio 70,9 zł na mieszkańca – najniższy poziom wśród krajów regionu Europy Środkowej.
Obecny wykaz obejmuje 231 rodzajów wyrobów w 23 grupach produktowych,
a realizacją zaopatrzenia zajmuje się ponad 4 tysiące świadczeniodawców.
Mimo niższych wydatków publicznych, efekty zdrowotne i dostępność wyrobów
w Polsce nie są gorsze niż w krajach ościennych – w wielu aspektach system polski zapewnia lepsze dopasowanie produktów do potrzeb pacjentów oraz szybszy dostęp do nowych technologii.
Polski model finansowania oparty na systemie elastycznym pozwala pacjentom współdecydować o wyborze wyrobu i reagować na zmiany rynkowe. System ten jest także bardziej odporny na szoki gospodarcze, takie jak wzrost kosztów surowców, energii czy transportu.
Takie są wnioski z raportu „Wyroby medyczne wydawane na zlecenie – system polski na tle krajów sąsiednich w perspektywie wyzwań społeczno-zdrowotnych”, pierwszego w Polsce opracowania kompleksowo opisującego sposób finansowania i funkcjonowania systemu zaopatrzenia pacjentów w wyroby medyczne.
Raport zwraca uwagę, że mimo mocnych stron, system wymaga lepszej koordynacji i regularnych przeglądów. Najważniejsze wyzwania to:
starzenie się społeczeństwa – do 2060 roku liczba osób w wieku 75+ w Polsce się podwoi, co zwiększy zapotrzebowanie na wyroby medyczne o ponad 40%,
brak regularnej aktualizacji wykazu pod kątem produktów i limitów finansowania, co prowadzi do wzrostu dopłat po stronie pacjentów,
rozproszenie źródeł finansowania (NFZ i PFRON), które utrudnia efektywne wykorzystanie środków publicznych.
W raporcie wskazano konkretne kierunki usprawnień:
1. Regularny przegląd wykazu wyrobów medycznych – co najmniej raz na dwa lata,
z udziałem ekspertów klinicznych, pacjentów i przedstawicieli branży.
2. Okresowa indeksacja limitów finansowania, aby nadążały za zmianami gospodarczymi i rynkowymi.
3. Uspójnienie współpracy NFZ i PFRON, by pacjent mógł otrzymać dofinansowanie
z obu źródeł w ramach jednej procedury.
4. Przejrzyste procedury wprowadzania nowych kategorii wyrobów medycznych oraz zapewnienie odpowiedniego vacatio legis przed wejściem zmian w życie.
5. Monitorowanie i pełna rozliczalność finansowania publicznego w oparciu o dane
z systemów URPL WMiPB i EUDAMED.
Polski system zaopatrzenia w wyroby medyczne na zlecenie jest efektywny, stabilny i przyjazny pacjentowi, ale wymaga stałej aktualizacji i lepszej koordynacji między instytucjami publicznymi. Wprowadzenie proponowanych rozwiązań może zapewnić pacjentom jeszcze szerszy dostęp do nowoczesnych i skutecznych wyrobów medycznych, a jednocześnie pozwoli na racjonalne wykorzystanie środków publicznych.
Źródło:
Raport „Wyroby medyczne wydawane na zlecenie. System polski na tle krajów sąsiednich
w perspektywie wyzwań społeczno-zdrowotnych”, Izba POLMED i Instytut INNOWO, Warszawa 2025.
