W Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie przeprowadzono pierwszą w historii
ośrodka endoskopowo wspomaganą mastektomię oszczędzającą kompleks brodawka
otoczka z jednoczasową rekonstrukcją piersi. Zabieg ten wpisuje się w rozwój technik
małoinwazyjnych w leczeniu raka piersi i stanowi kolejny etap poszerzania oferty
terapeutycznej Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej NIO.
Skala działalności Kliniki Nowotworów Piersi I Chirurgii Rekonstrukcyjnej NIO od lat
pozostaje wysoka i systematycznie rośnie. W 2025 roku wykonano 1421 operacji
pierwotnych raków piersi, co potwierdza utrzymujący się trend wzrostowy obserwowany
również w latach poprzednich. Znaczną część tych zabiegów stanowią operacje oszczędzające pierś, a wśród pacjentek wymagających amputacji coraz większy odsetek kwalifikuje się do rekonstrukcji jednoczasowej. Spośród 482 mastektomii wykonanych w Klinice 201 zakończyło się natychmiastową rekonstrukcją z użyciem protezy lub ekspandera.
Obok klasycznych metod chirurgii raka piersi, nowym, rozwijającym się kierunkiem są
techniki małoinwazyjne, w tym endoskopowo wspomagana mastektomia oszczędzająca
brodawkę z natychmiastową rekonstrukcją, stosowana u starannie kwalifikowanych
pacjentek. Taki właśnie zabieg wykonano w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie.
„Zabieg polegał na endoskopowo wspomaganej mastektomii oszczędzającej brodawkę
sutkową z jednoczesną rekonstrukcją piersi z użyciem implantu. Cała procedura została
przeprowadzona z jednego nacięcia, co ma znaczenie zarówno techniczne, jak i estetyczne. W tym samym czasie wykonano także procedurę węzła wartowniczego w celu oceny rozległości choroby” – wyjaśnia prof. Zbigniew Nowecki, kierujący w NIO Kliniką Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej. – „Była to pierwsza tego typu operacja w Klinice, i obecnie trwają prace nad wprowadzeniem tej metody do stałej praktyki klinicznej u pacjentek spełniających określone wymagania” – dodaje.
Operację wykonał zespół w składzie: dr n. med. Aleksander Grous, lek. Marta
Piwowarska oraz lek. Łukasz Kalinowski. Kwalifikacja do tego rodzaju procedury różni się
od kwalifikacji do klasycznego zabiegu chirurgicznego, a pacjentki do operacji
endoskopowych kwalifikował dr n. med. Aleksander Grous.
„Kwalifikacja do endoskopowej mastektomii z natychmiastową rekonstrukcją wymaga
spełnienia ściśle określonych warunków onkologicznych oraz anatomiczno-technicznych.
Zabieg przeznaczony jest dla pacjentek z wczesnym rakiem piersi, bez klinicznych cech
naciekania skóry lub kompleksu brodawka–otoczka oraz bez cech raka zapalnego – wyjaśnia chirurg.
Obok wymienionych warunków konieczna jest także precyzyjna diagnostyka obrazowa
potwierdzająca możliwość bezpiecznego oszczędzenia brodawki.
„Z punktu widzenia budowy anatomicznej najczęściej rekomendowane są piersi małe lub
średnie, z niewielką ptozą, choć literatura opisuje również próby wykonywania takich
zabiegów u pacjentek z większym biustem” – uzupełnia dr Grous.
Istotne znaczenie mają także czynniki wpływające na gojenie, takie jak aktywny nikotynizm, otyłość, źle kontrolowana cukrzyca, choroby naczyniowe czy wcześniejsze blizny w okolicy planowanego dostępu chirurgicznego.
W przeciwieństwie do klasycznego zabiegu procedura endoskopowa obejmuje usunięcie
gruczołu piersiowego z dostępu minimalnie inwazyjnego, prowadzonego z jednego
niewielkiego nacięcia, zwykle nieprzekraczającego czterech centymetrów. Dostęp
realizowany jest z wykorzystaniem dedykowanego portu do narzędzi endoskopowych, co
umożliwia precyzyjne preparowanie tkanek pod kontrolą obrazu wideo i ograniczenie urazu
operacyjnego. W tym samym etapie możliwe jest przeprowadzenie natychmiastowej
rekonstrukcji piersi z użyciem implantu, bez konieczności wykonywania dodatkowych nacięć
skórnych. Zastosowanie technik endoskopowych pozwala na bardzo dokładną kontrolę pola
operacyjnego i ograniczenie urazu tkanek, co przekłada się na przebieg pooperacyjny
pacjentek.
„Cały zabieg, łącznie z rekonstrukcją, może zostać wykonany z jednego dostępu, co ma znaczenie zarówno z punktu widzenia chirurgicznego, jak i efektu estetycznego” – mówi lek. Łukasz Kalinowski. „Takie podejście sprzyja także sprawniejszemu powrotowi
pacjentek do codziennego funkcjonowania” – dodaje lek. Marta Piwowarska.
Dostępne dane naukowe, w tym metaanalizy porównujące endoskopową mastektomię
oszczędzającą brodawkę z techniką klasyczną, wskazują na porównywalne wyniki
onkologiczne w obserwacjach krótko- i średnioterminowych oraz na potencjalnie wyższą
satysfakcję estetyczną pacjentek przy zastosowaniu technik endoskopowych. Jednocześnie
autorzy podkreślają ograniczenia tych analiz, związane między innymi z selekcją chorych,
dużym znaczeniem doświadczenia ośrodka oraz nadal ograniczonym okresem obserwacji.
Czy zatem endoskopowa rekonstrukcja piersi może w przyszłości zastąpić chirurgię
klasyczną? Na obecnym etapie rozwoju medycyny odpowiedź brzmi: nie, a raczej – jeszcze nie.
Jest to metoda przeznaczona dla wybranej grupy pacjentek i wymagająca wysokich
kompetencji zespołu operacyjnego. Chirurgia klasyczna nadal pozostaje więc podstawą
leczenia większości chorych.
„Jednocześnie pierwsze doświadczenia kliniczne, także te zdobywane w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, pokazują, że endoskopowa rekonstrukcja piersi stanowi
obiecujący kierunek rozwoju, który w określonych wskazaniach może poszerzyć możliwości
leczenia chirurgicznego raka piersi” – podsumowuje prof. Zbigniew Nowecki.
