Globalne braki krwi, wyzwania z jej przechowywaniem i transportem, a także potrzeby medycyny pola walki to palące problemy dzisiejszego świata pogrążonego w konfliktach. W obliczu tych wyzwań, polska spółka biotechnologiczna NanoGroup intensyfikuje prace nad innowacyjnym substytutem krwi, który ma szansę zrewolucjonizować medycynę ratunkową, oferując rozwiązanie eliminujące istotne problemy tradycyjnych transfuzji.
Krew to strategiczny zasób, którego niedobory są problemem globalnym. Amerykański czerwony krzyż kolejny rok z rzędu ogłasza kryzys dostępności krwi na terenie USA. Tradycyjne transfuzje krwi ludzkiej to także liczne wyzwania. Wśród nich wymienia się konieczność dopasowania grup krwi (systemy ABO i Rh), krótki okres przydatności – do 42 dni dla krwinek czerwonych i zaledwie 5-7 dni dla płytek krwi. Istnieje także ryzyko przeniesienia chorób zakaźnych, takich jak wirusowe zapalenie wątroby, HIV, wirus Zika i inne. Problemy te stają się szczególnie dotkliwe w sytuacjach nagłych, masowych urazów czy konfliktów zbrojnych.
Współczesne pola walki, czego dowodzi trwająca wojna w Ukrainie, generują ogromne zapotrzebowanie na krew. Szacunki NATO wskazują, że konflikt o intensywności zbliżonej do tej na Ukrainie (około 6300 rannych żołnierzy miesięcznie) może wymagać około 10 000 jednostek krwi miesięcznie. To koszt około 75 mln dolarów rocznie. Dostęp do krwi na froncie jest utrudniony. Brak stabilnego zasilania dla chłodziarek może zdradzić pozycję oddziałów (hałas i sygnatura termiczna generatorów prądu) lub przyciągać ogień nieprzyjaciela. Co więcej, kolumny zaopatrzeniowe z krwią rutynowo padają ofiarą ataków.
Na polu walki czas to krew. Każda minuta zwłoki w dotarciu z transfuzją może przesądzić o życiu lub śmierci. Potrzebujemy rozwiązań, które są niezależne od chłodni, uniwersalne i natychmiast dostępne. To właśnie jest święty Graal medycyny wojskowej.
Za każdą jednostką krwi stoją ludzkie historie. Setki tysięcy rannych żołnierzy, a także ofiary cywilne, czekają na ratunek. W chaosie walk, codzienna praca medyków to heroizm. Muszą działać błyskawicznie, często bez odpowiednich warunków do przechowywania i podawania krwi. Każde usprawnienie logistyki, każda innowacja, która pozwala na szybsze dotarcie z pomocą, to szansa na życie dla czyjegoś syna, córki, męża czy żony. To nadzieja dla rodzin, które oczekują na powrót swoich bliskich.
W listopadzie 2023 roku ukraińscy medycy z Brygady Azow dokonali przełomu, wykorzystując drona do dostarczenia krwi do okopu, gdzie leżał ciężko ranny żołnierz z masywnym krwotokiem. Ewakuacja lądowa była niemożliwa z powodu intensywnego ostrzału. Dzięki dronowi, który przywiózł krew i zestaw do przetoczenia (w tym igłę doszpikową i ogrzewacz), rannemu podano krew w ciągu godzin od zranienia, co uratowało mu życie. Ten pionierski przypadek pokazuje, jak substytut krwi, niewymagający chłodzenia i uniwersalny, mógłby przyspieszyć i ułatwić takie interwencje, eliminując ryzyko związane z transportem wrażliwych biologicznie produktów.
W tym kontekście, projekt NanoGroup – całkowicie syntetyczne mikrocząsteczki zwane respirocytami, zdolne do przenoszenia tlenu – stanowi realną odpowiedź na te palące potrzeby.
Potrzeba innowacyjnych rozwiązań w obszarze substytutów krwi została dostrzeżona na najwyższym szczeblu. Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA) – akcelerator innowacji obronnych NATO – w swoich najnowszych kryteriach naboru wniosków na dofinansowanie, jako jeden z kluczowych obszarów zainteresowania wymienia właśnie substytuty krwi. Celem akceleratora NATO DIANA jest wzmacnianie przewagi technologicznej Sojuszu poprzez budowanie sieci innowatorów z krajów członkowskich.
Polscy naukowcy z NanoGroup złożyli aplikację do tego programu co może pozwolić na akcelerację badań i na nawiązanie bezpośrednich kontaktów w obszarze wojskowym. Rozstrzygnięcie spodziewane jest we wrześniu.
Szczególną cechą akceleratora DIANA jest koncentracja na technologiach podwójnego zastosowania cywilno-wojskowego (dual use).
Koncepcja Strategiczna NATO z 2022 roku oraz Deklaracja Szczytu w Hadze (2025) jasno wskazują, że technologie podwójnego zastosowania są kluczowe dla zwiększenia odporności (resilience) Sojuszu. Zobowiązania finansowe Sojuszu, w tym przeznaczenie do 1,5% PKB rocznie na ochronę infrastruktury krytycznej, obronę sieci, gotowość cywilną i innowacje, świadczą o strategicznym znaczeniu tych obszarów. Technologie takie jak respirocyty NanoGroup idealnie wpisują się w tę strategię, oferując innowacyjne rozwiązania zarówno dla medycyny cywilnej, jak i wojskowej, co bezpośrednio przyczynia się do zwiększenia odporności społeczeństw i zdolności obronnych NATO.
Większość kluczowych technologii współczesnych czasów, w tym biotechnologia i technologie wzmacniania człowieka, jest uznawana za podwójnego zastosowania, wpływając na każdy aspekt życia i bezpieczeństwa. NATO koncentruje się na wykorzystywaniu innowacji komercyjnych w celu wzmocnienia swoich zdolności wojskowych i ogólnej odporności. Odporność jest definiowana jako zdolność do przygotowania się, stawiania oporu, reagowania i szybkiego odzyskiwania sprawności po wstrząsach i zakłóceniach, takich jak klęski żywiołowe, awarie infrastruktury czy ataki hybrydowe. To podejście podkreśla proaktywną i adaptacyjną naturę bezpieczeństwa.
Prognozy rynkowe dla substytutów krwi są optymistyczne. Globalny rynek syntetycznych substytutów krwi i produktów krwiopochodnych, wyceniony na 7,26 miliarda USD w 2023 roku, ma osiągnąć 20,75 miliarda USD do 2031 roku, ze złożoną roczną stopą wzrostu (CAGR) wynoszącą 14,3%. Ten wzrost jest napędzany przez rosnącą liczbę procedur chirurgicznych, wzrost liczby urazów, zwiększone zapotrzebowanie na alternatywy dla krwi dawców, postęp technologiczny oraz rosnącą świadomość chorób przenoszonych przez krew i ograniczeń w dostawach krwi.
NanoGroup, ma szansę stać się jednym z kluczowych graczy na tym dynamicznie rozwijającym się rynku. Rozwój respirocytów to nie tylko przełom naukowy, ale także strategiczna inwestycja w przyszłość globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego, dająca nadzieję milionom pacjentów na całym świecie.
