Przełom w leczeniu HIV

epa07202081 Indian youth painted a symbol of red ribbon, an international symbol of AIDS awareness, on their face during an AIDS awareness march in Mumbai, India, 01 December 2018. World AIDS Day is observed on 01 December to raise awareness of AIDS and HIV. EPA-EFE/DIVYAKANT SOLANKI

Ostateczna analiza danych z badania HPTN 083, przedstawiona podczas konferencji AIDS 2020, wykazała, że kabotegrawir, lek zapobiegający zakażeniu wirusem HIV-1, podawany co dwa miesiące, jest o 66% skuteczniejszy niż codzienne przyjmowanie leków doustnych.

ViiV Healthcare, spółka specjalizująca się w leczeniu HIV, ogłosiła, że zaprezentowane dane z badania HIV Prevention Trials Network (HPTN) 083 wykazały przewagę leku badanego w postaci kabotegrawiru podawanego w iniekcjach o przedłużonym działaniu co dwa miesiące w profilaktyce zakażeń wirusem HIV w porównaniu z codziennym przyjmowaniem doustnych tabletek zawierających emtrycytabinę/fumaran dizoproksylu tenofowiru w dawce 200 mg i 300 mg (FTC/TDF).

HPTN 083 jest randomizowanym, wieloośrodkowym, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby badaniem klinicznym fazy IIb/III, oceniającym skuteczność i bezpieczeństwo kabotegrawiru podawanego w iniekcjach o przedłużonym działaniu w ramach profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) u mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami i transpłciowych kobiet, uprawiających seks z mężczyznami. Zaślepiony etap badania został przedterminowo zakończony w maju 2020 r. po przeprowadzeniu przez niezależny Komitet ds. monitorowania danych i bezpieczeństwa (DSMB) zaplanowanej wcześniej oceny. Wykazała ona, że kabotegrawir o przedłużonym działaniu odznacza się dużą skutecznością w zapobieganiu zakażeniom HIV w populacji badanej. Ostateczna analiza danych potwierdziła przewagę kabotegrawiru o przedłużonym działaniu, który okazał się o 66% skuteczniejszy w zapobieganiu zakażeniom wirusem HIV niż codziennie przyjmowane doustne tabletki FTC/TDF. Wyniki badania zostały zaprezentowane podczas 23. Międzynarodowej Konferencji AIDS (AIDS 2020: Virtual).

Dr Kimberly Smith, Dyrektor ds. badań i rozwoju w ViiV Healthcare i specjalistka w zakresie zdrowia publicznego, powiedziała: „Te dane to prawdziwy przełom. Pokazują, że kabotegrawir podawany co dwa miesiące w iniekcjach o przedłużonym działaniu zapobiega zakażeniu HIV wśród będących w grupie ryzyka mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami i kobiet transpłciowych uprawiających seks z mężczyznami skuteczniej niż codzienne przyjmowanie tabletek FTC/TDF. Wyniki badania mogą zmienić wszystko, jeżeli chodzi o profilaktykę zakażeń HIV, umożliwiając wysoce skuteczną, a zarazem wygodną terapię, obejmującą zaledwie sześć dawek w roku, zamiast codziennego przyjmowania leków. Jesteśmy podekscytowani wynikami, nie tylko ze względu na samą dużą skuteczność kabotegrawiru, ale także dlatego, że w badaniu uzyskano odpowiednią reprezentację niektórych grup populacji ogólnej, które są narażone na nieproporcjonalnie duże ryzyko zakażenia wirusem HIV, tj. czarnoskórych mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami w Stanach Zjednoczonych, młodych mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami na całym świecie oraz kobiet transpłciowych”.

Ostateczna analiza danych z badania HPTN 083 wykazała 52 udokumentowane przypadki zakażenia wirusem HIV, z których 13 wystąpiło w ramieniu badania, w którym uczestnicy przyjmowali kabotegrawir o przedłużonym działaniu, a 39 – w ramieniu, w którym stosowano tabletki FTC/TDF. Przekłada się to na odsetek występowania zakażeń wirusem HIV na poziomie 0,41% (95% przedział ufności [CI] 0,22%-0,69%) w grupie przyjmującej kabotegrawir i 1,22% (95% CI 0,87%-1,67%) w grupie przyjmującej FTC/TDF. Wstępna ocena wykazała, że przestrzeganie zaleceń dotyczących doustnego przyjmowania FTC/TDF było na wysokim poziomie, co zostało potwierdzone losowym badaniem próbek podgrupy 372 uczestników przyjmujących FTC/TDF. Jakikolwiek wykrywalny poziom tenofowiru (>0,31 ng/ml) zarejestrowano u 87% uczestników, a stężenia odpowiadające codziennemu przyjmowaniu leku (>40 ng/ml) wykryto w 75% wszystkich przebadanych próbek. Pomimo tak zadowalającego poziomu przestrzegania zasad leczenia preparatem doustnym, kabotegrawir o przedłużonym działaniu miał przewagę w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego dotyczącego skuteczności, którym była liczba udokumentowanych zakażeń HIV, tj. był o 66% skuteczniejszy (95% CI 38%-82%) niż FTC/TDF w zapobieganiu zakażeniom HIV w badanej populacji.

Zarówno kabotegrawir o przedłużonym działaniu, jak i tabletki FTC/TDF były dobrze tolerowane w czasie całego badania. Większość zdarzeń niepożądanych miała charakter łagodny lub umiarkowany, a ich występowanie było na podobnym poziomie w obu ramionach badania. Odczyn w miejscu wstrzyknięcia, gorączka i nadciśnienie częściej występowały w ramieniu z kabotegrawirem, a mdłości były powszechniejsze w ramieniu, w którym uczestnicy przyjmowali FTC/TDF. Większość uczestników w grupie przyjmującej kabotegrawir (80%) zgłaszało ból lub tkliwość w miejscu wstrzyknięcia, w porównaniu do 31% pacjentów z grupy przyjmującej FTC/TDF, którym wykonywano zastrzyki z placebo. W grupie uczestników badania przyjmujących kabotegrawir odsetek przypadków przerwania leczenia ze względu na reakcję w miejscu wstrzyknięcia lub nietolerancji wstrzyknięć wyniósł 2,2%, podczas gdy w grupie przyjmującej FTC/TDF nie było przypadków przerwania leczenia ze względu na reakcję w miejscu wstrzyknięcia.

Do badania HPTN 083 zakwalifikowano niebędących nosicielami wirusa HIV mężczyzn i kobiety transpłciowe, którzy uprawiali seks z mężczyznami – osoby uważane za narażone na większe ryzyko zakażenia wirusem HIV. Dwie trzecie uczestników było w wieku poniżej 30 lat (mediana wieku wynosiła 26 lat), a 12% stanowiły kobiety transpłciowe (n = 567). Połowa uczestników ze Stanów Zjednoczonych określiła siebie jako osoby czarnoskóre lub jako Afroamerykanów (n = 844).

Dr Myron S. Cohen, główny współbadacz prowadzący badanie HPTN i profesor nadzwyczajny nauk medycznych, mikrobiologii, immunologii i epidemiologii na Uniwersytecie Karoliny Północnej (UNC) w Chapel Hill, powiedział: „Leki, które pomagają zapobiegać nowym zakażeniom wirusem HIV są nieodzowne w walce z epidemią HIV na całym świecie. To bardzo ekscytujące, że dzięki badaniom nad kabotegrawirem w zastrzykach o przedłużonym działaniu mamy przekonujące dowody kliniczne na istnienie kolejnej skutecznej terapii PrEP. Może ona odegrać istotną rolę w ograniczeniu rozprzestrzeniania się HIV, a ostatecznie uratować życie wielu ludziom”.

Badanie HPTN 083 zostało sfinansowane wspólnie przez amerykański NIAID, należący do NIH, oraz ViiV Healthcare, a zostało przeprowadzone przez HPTN. Produkty badane zostały zapewnione przez ViiV Healthcare i Gilead Sciences.

Uzupełnieniem wniosków płynących z badania HPTN 083 będą wyniki kolejnego trwającego badania oceniającego bezpieczeństwo i skuteczność kabotegrawiru o przedłużonym działaniu w zapobieganiu zakażeniom wirusem HIV u aktywnych seksualnie kobiet (HPTN 084). Jak dotychczas do badania HPTN 084 zakwalifikowano ponad 3000 aktywnych seksualnie kobiet z siedmiu krajów afrykańskich. Badanie jest współfinansowane przez NIAID, ViiV Healthcare i Fundację Billa i Melindy Gatesów.

ViiV Healthcare ma zamiar wykorzystywać dane z badania HPTN 083 na potrzeby przyszłych zgłoszeń regulacyjnych. Kabotegrawir nie został jeszcze nigdzie na świecie dopuszczony przez organy regulacyjne do stosowania w monoterapii w leczeniu lub profilaktyce zakażeń wirusem HIV.