Głównym problemem związanym z planem utworzenia Agencji Badań Medycznych (ABM), powoływanej jako kolejnej instytucji finansującej badania naukowe, jest jej nadmierna specjalizacja i związanie jedynie z jednym tematem badań medycznych – uważają Obywatele Nauki. Ich zdaniem „istotnym mankamentem projektu jest jego niezgodność w licznych zapisach z istniejącymi już aktami prawnymi. Nie jest również zrozumiały powód dublowania zadań istniejących agencji finansujących badania (NCN, NCBR, NAWA) oraz wykluczenie badań z zakresu inżynierii biomedycznej z działań finansowanych przez ABM”.
Niepokój budzi niedbałość w przygotowaniu projektu o czym „świadczy wspominanie w kilku miejscach o tym, że ABM może prowadzić badania medyczne, przy jednoczesnym braku zapisów dotyczących wymogu zgody Komisji Bioetyki oraz stosowaniu przepisów dotyczących eksperymentów medycznych i badań klinicznych” – czytamy dalej.
Wątpliwości budzi również niejasny status ABM, która z jednej strony ma ogłaszać konkursy na badania i zlecać ich realizację grantobiorcom, a z drugiej zaś może tworzyć spółki, uzyskiwać środki z komercjalizacji, a także zlecać badania spółkom zewnętrznym i sama je prowadzić. Możliwy będzie zatem scenariusz, w którym ABM z dotacji publicznej „realizuje” badanie, którego efektem jest utworzenie spółki, po czym zleca tej spółce usługę, a następnie rozpisuje konkurs szyty na miarę dla tegoż podmiotu.
Jak podkreślają ON z punktu widzenia interesu społecznego alarmujące jest przekazywanie środków NFZ na ABM, zwłaszcza że nigdzie w rozporządzeniu nie przewiduje się, by te środki były powiązane z zadaniami realizowanymi na rzecz NFZ albo pacjentów. Szacunkowe koszty zarządzania ABM są zaskakująco wysokie i prawdopodobnie przekroczą koszty obsługi NCN, który zakresem działania obejmuje 44 dyscypliny nauki, a nie 4 jak ABM.
„Brak zakazu dodatkowego zatrudnienia oraz zdefiniowanych kryteriów konfliktu interesu Prezesa, Zastępców oraz innych pracowników ABM otwiera pole do rozmaitych nadużyć” – wskazują.
„Powołanie ABM niesie ryzyko utworzenia agencji działającej w próżni i izolacji od pozostałych podmiotów finansujących naukę, z wysoko wynagradzaną kadrą zarządzającą, niejasnymi ramami działalności, możliwościami dokonywania transferów finansów publicznych do sektora prywatnego oraz brakiem wyraźnej grupy docelowej beneficjentów. Dofinansowanie programu badań medycznych realizowanych przez NCBiR (lub wspólnie z NCN)) w zupełności wystarczyłoby do realizacji celów stawianych ABM, bez generowania dodatkowych kosztów obsługi”.
Obywatele Nauki to ruch społeczny, który powstał w środowisku pracowników naukowych, reprezentujących różne dyscypliny i ośrodki badawcze. Chcą zainicjować szeroką publiczną dyskusję „o przyszłości nauki w Polsce – dyskusję wolną od wpływów ideologii, doraźnej polityki i medialnej sensacji”.
