Sejm przyjął ustawę o zawodzie farmaceuty

Sejm przyjął ustawę o zawodzie farmaceuty, określającą zasady wykonywania zawodu z uwzględnieniem prowadzenia opieki farmaceutycznej, czyli m.in. szczegółowego nadzoru nad przebiegiem farmakoterapii. Wzmocniono zapisy, dotyczące niezależności farmaceuty i wprowadzono sankcję za naruszenie samodzielności w podejmowaniu decyzji – ma być nią cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki przez 3 miesiące.

Za nowelizacją opowiedziało się 254 posłów przeciw było 13, a 174 wstrzymało się od głosu.

Najwięcej kontrowersji w trakcie prac sejmowych budziły wprowadzone do ustawy zmiany. Jedna z nich dotyczyła możliwości cofnięcia przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego pozwolenia na prowadzenie apteki na okres 3 miesięcy w przypadku naruszenia przepisu dot. samodzielności aptekarza. Druga stanowiła, że w przypadku uniemożliwiania kierownikowi realizacji zadań przez podmiot prowadzący aptekę, albo hurtownię, inspektor farmaceutyczny może nakazać – „unieruchomienie” hurtowni lub apteki. A decyzja w tej sprawie będzie mogła zostać wydana maksymalnie na 3 miesiące.

W trakcie drugiego czytania zgłoszono poprawki, aby możliwość czasowego zamknięcia apteki lub hurtowni była możliwa jedynie w przypadku wielokrotnego i uporczywego naruszania tych przepisów. Zostały one odrzucone w bloku głosowań.

Ustawa o zawodzie farmaceuty stanowi realizację postulatu rządu dotyczącego wzmocnienia roli farmaceuty, zawartego w dokumencie „Polityka Lekowa Państwa 2018–2022”.
Zaproponowano w niej definicję opieki farmaceutycznej, nazwanej świadczeniem zdrowotnym, a nie (jak dotychczas) usługą farmaceutyczną. Zgodnie z ustawą świadczenie opieki zdrowotnej ma być udzielane przez farmaceutę i stanowić „dokumentowany proces, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym leczenie pacjenta, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii”.

Ustawa zakłada przyznanie farmaceutom szeregu uprawnień m.in. w zakresie doradztwa farmaceutycznego dot. stosowania produktów leczniczych i wyrobów medycznych, prowadzenia przeglądów lekowych, opracowywania indywidualnych planów opieki farmaceutycznej z uwzględnieniem edukacji zdrowotnej, profilaktyki i promocji zdrowego trybu życia oraz wykonywania niektórych badań diagnostycznych.

W ustawie zapisano, że farmaceuci mają obowiązek udzielać, na podstawie dostępnej wiedzy oraz informacji uzyskanych od pacjenta, pełnej i przystępnej informacji na temat wszystkim produktów leczniczych i wyrobów medycznych, będących przedmiotem obrotu w aptekach i hurtowniach farmaceutycznych, także ich działania, stosowania, środków ostrożności i ewentualnych interakcji oraz zasad ich przechowywania i utylizacji.

Farmaceuci na oddziałach szpitalnych mają być współodpowiedzialni za proces farmakoterapii pacjenta. Katalog usług farmaceutycznych świadczonych przez apteki szpitalne i zakładowe został rozszerzony o sporządzanie nowoczesnych produktów terapii zaawansowanej, m.in. indywidualnych dawek leków cytotoksycznych do żywienia pozajelitowego oraz radiofarmaceutyków. Z kolei zakres czynności farmaceutów został rozszerzony o możliwość sporządzania indywidualnych dawek przeciwdrobnoustrojowych. Wprowadzono też nową kategorię produktów leczniczych, które będą mogły być sporządzane w aptekach szpitalnych lub zakładowych, czyli produktów leczniczych terapii zaawansowanej (ATMP).

Ustawa wprowadza też nowe uprawnienie dla farmaceutów w ramach świadczenia opieki farmaceutycznej – możliwość wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego. Będzie to mogło nastąpić na podstawie zapisanego w SIM zlecenia lekarza, na recepcie kontynuowanej w terminie nie dłuższym niż 12 miesięcy od daty wystawienia tej recepty. Łączna ilość leku zaordynowanego przez farmaceutę – jak wynika z ustawy – nie będzie mogła przekroczyć dawki do 360-dniowego stosowania. Zaznaczono też, że przed wystawieniem recepty farmaceuta powinien wykonać niezbędne badania diagnostyczne, np. pomiar ciśnienia krwi.

Ustawa szczegółowo określa tryb uzyskiwania i podnoszenia kwalifikacji zawodowych, a także zasady zdawania egzaminów specjalizacyjnych, wprowadza też nową formę kształcenia podyplomowego – kursy kwalifikacyjne, prowadzone przez Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP).

Farmaceuci z dorobkiem naukowym lub zawodowym w określonej dziedzinie farmacji będą mieli możliwość zainicjowania procesu uznania tego dorobku za równoważny ze programem specjalizacji; uznanie to będzie wymagało uprzedniej pozytywnej oceny dorobku przez zespół ekspertów powołany przez CMPK i zaliczenia egzaminu specjalizacyjnego .
Dla farmaceutów, którzy zdecydują się na szkolenie, przewidziano 6-dniowy urlop szkoleniowy.

Jak wynika z Oceny Skutków Regulacji (OSR) do projektu ustawy koszty pracodawców z tytułu nieobecności pracownika w pracy ze względu na szkolenia oszacowano na 22,05 mln zł rocznie.

Natomiast opłaty za kursy kwalifikacyjne mają ponosić sami farmaceuci uczestniczący w kursie. Opłata będzie uzależniona od zakresu kursu i czasu jego trwania. Według założeń z OSR rocznie organizowane mają być trzy kursy kwalifikacyjne, np. kurs w zakresie opieki farmaceutycznej, kurs sporządzania żywienia pozajelitowego, kurs sporządzania leków cytotoksycznych.

Ustawa wprowadza zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu aptekarza (aptekarzem jest farmaceuta wykonujący zawód w aptece, punkcie aptecznym, dziale farmacji szpitalnej albo hurtowni farmaceutycznej jest aptekarzem) z zawodami lekarza, lekarza dentysty, felczera, starszego felczera, lekarza weterynarii, pielęgniarki lub położnej. Chodzi tutaj o zawody, które posiadają uprawnienia do wystawiania recept.

Nowe rozwiązania mają wejść w życie co do zasady po 3 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Natomiast przepisy, dotyczące możliwości wystawiania recept w trakcie kontynuacji terapii – po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia.

Elżbieta Dominik