Szczepienia szansą na życie. Trwa Europejski Tydzień Szczepień

Europejski Tydzień Szczepień obchodzony jest co roku pod koniec kwietnia z inicjatywy Europejskiego Regionalnego Biura WHO. Tegoroczne obchody przypadają od 26 kwietnia do 2 maja pod hasłem „Zapobiegaj. Chroń. Zaszczep”. Hasło to ma promować w społeczeństwach – wśród rodziców i opiekunów dzieci, pracowników opieki medycznej, polityków i w mediach – wiedzę o tym, że szczepienia zapobiegają chorobom i chronią życie. Celem Europejskiego Tygodnia Szczepień jest zwiększenie wyszczepialności dzieci, młodzieży i dorosłych.

Kampania jest prowadzona przez Europejskie Biuro Światowej Organizacji Zdrowia, a jej partnerami są m.in. UNICEF oraz Europejskie Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (ECDC). Na poziomie krajów włączają się w nią lokalne organizacje, politycy, eksperci i media. Honorowy patronat nad Europejskim Tygodniem Szczepień objęła księżna Danii Maria.
Szczepienia zbliżają nas do siebie

Każdego roku szczepienia zapobiegają milionom zgonów ludzi na całym świecie i są uważane za jedną z najskuteczniejszych interwencji medycznych. Mimo to, jak szacuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), około 20 mln dzieci na świecie nie otrzymuje szczepionek, które są niezbędne, by chronić ich zdrowie i życie.

Jednocześnie od wielu lat nasila się działalność ruchów antyszczepionkowych, które przyczyniają się do tego, że rodzice czy opiekunowie dzieci odmawiają
szczepień obowiązkowych i zalecanych. Uwzględniając zagrożenie z tym związane, w 2019 WHO umieściła działanie ruchów antyszczepionkowych na liście 10 największych zagrożeń zdrowotnych. Jak szacuje organizacja, to między innymi na skutek działania ruchów antyszczepionkowych na świecie aż o 30 proc. wzrosła
liczba przypadków zachorowań na odrę. Zdaniem ekspertów WHO, poprawa wyszczepialności pozwoliłaby uratować rocznie ok. 1,5 mln istnień ludzkich.

Pandemia COVID-19 przypomniała, jakie zagrożenie stanowią choroby zakaźne. Dotychczas stwierdzono na świecie 138 mln przypadków zakażenia SARS-CoV-2 oraz niemal 3 mln zgonów (dane z 14 kwietnia 2021). Nasze życie zostało podporządkowane walce z wirusem, musieliśmy wdrożyć zasady dystansu społecznego i izolacji, zrezygnować z wielu codziennych aktywności.

Jednocześnie w 2020 r. rozpoczął się wyścig w pracach nad skutecznymi szczepionkami przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2. Eksperci WHO podkreślają, że wyszczepienie większości populacji szczepionkami na COVID-19 może pozwolić na powrót do kontaktów społecznych, spotkań towarzyskich czy służbowych, działalności gospodarczej i kulturalnej.

Aktualnie w krajach Unii Europejskiej, a zatem i w Polsce, dopuszczone są cztery szczepionki na COVID-19: dwie z nich to szczepionki mRNA – firm Pfizer/BioNTech oraz firmy Moderna. Kolejne dwie to szczepionki wektorowe – szczepionka firmy AstraZeneca oraz firmy Janssen (spółki Johnson and Johnson).

Z badań klinicznych, w których udział brały również osoby z chorobami współistniejącymi, wynika, że szczepionki te mają dużą skuteczność w zapobieganiu objawom COVID-19 po zakażeniu koronawirusem. Poza jednodawkową szczepionką firmy Janssen wszystkie podaje się w schemacie dwudawkowym. Ochronne działanie szczepionki najczęściej pojawia się po około 14 dniach po zakończeniu schematu szczepienia. Do najczęstszych działań niepożądanych po zaszczepieniu na COVID-19 zalicza się: ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, ból głowy i mięśni, dreszcze, ból stawów, gorączkę.

Od momentu wprowadzenia do obrotu pierwszych szczepionek na COVID-19, zaufanie do nich znacznie wzrosło. W sondażu przeprowadzonym przez United Surveys dla „Dziennika Gazety Prawnej” oraz RMF FM w listopadzie 2020 r. chęć zaszczepienia się deklarowało zaledwie 43 proc. Polaków, podczas gdy w styczniu 2021 r. odsetek ten wynosił już 68 proc.

Istotną rolę w zmianie podejścia Polaków do tego tematu odegrały kampanie informacyjne w mediach, takie jak np. kampania #SzczepimySię prowadzona przez Ministerstwo Zdrowia. Na rządowej stronie można również znaleźć informacje, które rozprawiają się z fake newsami dotyczącymi szczepionek na COVID-19 – ich bezpieczeństwa i skuteczności.

Zdaniem ekspertów WHO oraz UNICEF, pandemia COVID-19 przypomniała nam o tym, że szczepienia chronią nie tylko ludzkie życie, ale też gospodarki poszczególnych państw. W obliczu pandemii i ograniczonej wydolności systemów ochrony zdrowia realizacja narodowych programów szczepień jest ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. Rządy państw powinny wykorzystać każdą możliwość, by chronić swoich obywateli poprzez szczepienia.

W Polsce w ostatnich latach rozszerzono Program Szczepień Ochronnych (PSO) o obowiązkowe szczepienia dzieci przeciw pneumokokom (od 1 stycznia 2017 r.) oraz rotawirusom (od 1 stycznia 2021 r.).

Materiał prasowy przygotowany przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia w związku z XXVI edycją warsztatów z cyklu Quo Vadis Medicina, pt. Szczepienia szansą na życie, zorganizowanych z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień, kwiecień 2021.