Amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (U.S. Food and Drug Administration, FDA) uznał saszetki nikotynowe z tytoniem za wyroby o zmniejszonym ryzyku dla zdrowia w porównaniu z papierosami. W UE najwyższy odsetek populacji używającej saszetek nikotynowych notowany jest w Szwecji – obecnie używa ich 15,7 proc. dorosłych, przy 5,4 proc. palących papierosy, co z kolei jest najniższym wynikiem w UE. W Polsce saszetek z nikotyną używa ok. 0,1 proc. dorosłych. Ministerstwo Zdrowia zapowiada wycofanie saszetek nikotynowych ze sprzedaży, a Ministerstwo Finansów – objęcie ich akcyzą.
W ocenie amerykańskiego Urzędu ds. Żywności i Leków (FDA) używanie nikotyny w formie tzw. doustnych saszetek z nikotyną i tytoniem: „zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej, choroby serca, nowotwór płuc, udar, rozedmę płuc i przewlekłe zapalenie oskrzeli” w porównaniu z paleniem papierosów. Na tzw. skali ciągłości ryzyka związanego z używaniem wyrobów nikotynowych, amerykański urząd umieszcza doustne saszetki z nikotyną jako najmniej toksyczny wyrób nikotynowy, obok produktów z nikotyną farmaceutyczną (np. nikotynowych gum do żucia).
Po raz pierwszy FDA autoryzował do sprzedaży saszetki nikotynowe z tytoniem jako wyroby o zmniejszonym ryzyku dla zdrowia w porównaniu z papierosami już w 2019 r. Po 5 latach amerykański urząd zdecydował o podtrzymaniu decyzji i odnowieniu statusu tych produktów jako wyrobów zmniejszonego ryzyka. FDA przeanalizował blisko 330 badań naukowych oraz dane epidemiologiczne dotyczące użycia tych wyrobów w Szwecji, gdzie używanie saszetek nikotynowych zastąpiło palenie papierosów. Urząd podkreślił też, że pomimo długiej dostępności rynkowej saszetek nikotynowych w USA odsetek osób niepełnoletnich, które ich używają, nadal „pozostaje marginalny”.
Zgodnie z badaniem szwedzkiego Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, obecnie papierosy w Szwecji pali ok. 5,4 proc. społeczeństwa. To najniższy odsetek w UE. Z saszetek z tytoniem (tzw. snusu) lub z samą nikotyną (tzw. białego snusu) korzysta natomiast 15,7 proc., czyli blisko 3-krotnie więcej. W Szwecji używanie saszetek zastąpiło więc palenie papierosów.
Szwecja ma obecnie najniższy w całej UE wskaźnik zgonów i zachorowalności na choroby spowodowane paleniem. Zapadalność na nowotwory powiązane z tym nałogiem jest o 41 proc. niższa niż w innych krajach UE, a śmiertelność o 38 proc. niższa niż średnia UE – wynika z raportu „Szwedzkie doświadczenie: mapa drogowa dla społeczeństwa wolnego od dymu papierosowego”. Według danych przytaczanych w raporcie, przyjęcie szwedzkiego modelu substytucji papierosów saszetkami i innymi produktami nikotynowymi nie wydzielącymi dymu papierosowego tylko w tej dekadzie pozwoliłoby uratować nawet 3,5 mln palaczy w UE od przedwczesnego zgonu spowodowanego paleniem papierosów.
Szwecja jest obecnie jedynym w UE państwem zbliżającym się do statusu „społeczeństwa wolnego od dymu papierosowego”, co oznacza mniej niż 5 proc. dorosłych palących papierosy (obecnie to 5,4 proc.). Według najnowszego Eurobarometru Komisji Europejskiej, w całej UE papierosy pali dziś ok. 24 proc. populacji, zaś w Polsce – ok. 27 proc.
Według raportu autorstwa grupy ekspertów zdrowotnych: dr Delona Humana, dr Andersa Miltona oraz prof. Heino Stövera, UE nie zrealizuje celu zakładanego w Europejskim Planie Walki z Rakiem, w postaci 5 proc. odsetka osób palących papierosy do 2040 r. Według ekspertów i autorów raportu „Niezrealizowany cel” (ang. „Missing the target”), w obecnym tempie UE i przy zachowaniu obecnej polityki antynikotynowej, UE może osiągnąć swój cel dopiero w 2100 r., a więc dopiero 60 lat później.
W Polsce saszetki nikotynowe są dostępne w sprzedaży od ponad 4 lat. Do tej pory nie ma jednak przepisów fiskalnych ani zdrowotnych regulujących obecność tych wyrobów na rynku, w tym np. zakazu ich sprzedaży osobom poniżej 18. roku życia. Saszetki nie są też objęte podatkiem akcyzowym. Ministerstwo Finansów zapowiadało podjęcie działań w tej sprawie kilka miesięcy temu – projekt ustawy (UD 53) jest już gotowy, ale resort go nie proceduje. Polska, jako jedyne państwo w tej części UE, wstrzymała procedowanie tych przepisów.
Pierwotnie akcyza na saszetki nikotynowe miała planowo wejść w życie w 2025 r. W Ocenie Skutków Regulacji Ministerstwo Finansów wyliczyło, że w perspektywie 10 lat taki podatek zasili budżet dodatkową kwotą w wysokości 974 mln zł.
