Każda osoba 50+ po przebytym złamaniu niskoenergetycznym powinna automatycznie zostać skierowana na diagnostykę w kierunku osteoporozy. Zaalarmować, zarówno pacjenta jak i lekarza, powinien także ubytek wzrostu powyżej 4 cm. Dziś obchodzimy Światowy Dzień Chorych na Osteoporozę.
Światowy Dzień Chorych na Osteoporozę to globalna inicjatywa mającą na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat choroby, która dotyka ponad 200 milionów ludzi na całym świecie. W Polsce zmaga się z nią około 2,1 miliona osób, z czego większość to kobiety po menopauzie. Mimo to, tylko niewielki odsetek pacjentów jest diagnozowany i odpowiednio leczony. Tymczasem osteoporoza to cicha epidemia – rozwija się bezobjawowo przez lata, aż do momentu, gdy dochodzi do złamania, najczęściej kręgów, nadgarstka lub biodra. Rok po złamaniu szyjki kości udowej, 82 proc. pacjentów traci samodzielność, zaś 20 proc. umiera. By zmienić te statystyki potrzebna jest edukacja społeczeństwa. Właśnie w tym celu powstała Koalicja „Zmierz się z osteoporozą” – by szerzyć świadomość i promować zachowania zmierzające do poprawy sytuacji zdrowotnej osób, u których występuje ryzyko osteoporozy.
Osteoporoza – to wyniszczająca i niebezpieczna, a mimo to wciąż niedoceniana i lekceważona choroba. Zwiększa ryzyko zgonu i potrafi zrujnować życie. Objawia się postępującym ubytkiem masy kostnej, prowadzącym do nadmiernej kruchości kości. Ponieważ początkowo przebiega całkiem bezboleśnie, bywa nazywana „cichym złodziejem kości”. Brak wyraźnych objawów utrudnia jej wczesne diagnozowanie. Główne czynniki ryzyka osteoporozy to wiek i płeć, palenie papierosów, ale duży wpływ na wystąpienie choroby mają także nadużywanie alkoholu, siedzący tryb życia, niedobór wapnia i witaminy D3.
„Osteoporoza przez długi czas może pozostawać niezauważona, a jej pierwszym sygnałem bywa dopiero złamanie. To przewlekła choroba, która wymaga uważności, systematyczności i odpowiedniego leczenia. W przypadku pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem złamań, standardowe postępowanie często nie wystarcza – w takich sytuacjach zalecane są specjalne, bardziej intensywne formy terapii” – tłumaczy prof. Brygida Kwiatkowska, Konsultant Krajowy w dziedzinie reumatologii.
Eksperci wchodzący w skład Rady Naukowej Koalicji „ZMIERZ SIĘ” są zgodni: każde złamanie u pacjentów w wieku 50+ powinno skutkować wykonaniem diagnostyki w kierunku osteoporozy, by w porę zdiagnozować chorobę i nie dopuścić do kolejnych złamań, szczególnie szyjki kości udowej. Tymczasem, pacjenci często trafiają do ortopedów, którzy zamiast skierować ich na diagnostykę, zakładają jedynie gips. Diagnostyka jest też szczególnie ważna w grupach ryzyka, czyli u osób palących papierosy, nadużywających alkoholu, prowadzących siedzący tryb życia, niedożywionych czy z niedoborem witaminy D. Badaniom diagnostycznym powinni także poddać się pacjenci po przebytych chorobach nowotworowych, z zaburzeniami hormonalnymi (nadczynność tarczycy, cukrzyca), chorobami układu pokarmowego przebiegającymi z zaburzeniami wchłaniania.
Z kolei w grupie wysokiego ryzyka osteoporozy znajdują się pacjenci po przebytym ciężkim złamaniu osteoporotycznym, osoby powyżej 65. roku życia oraz u których występuje bardzo niska gęstość mineralna kości. Ci pacjenci wymagają natychmiastowej diagnozy i często szybkiego wdrożenia leczenia farmakologicznego. Bez odpowiedniej interwencji ryzyko kolejnych, ciężkich złamań – w tym biodra – wzrasta nawet kilkukrotnie.
W Polsce każdego roku dochodzi do ok. 120 tys. złamań kości spowodowanych osteoporozą. To jeden z pierwszych sygnałów świadczących o rozwijającej się chorobie. Według ekspertów kluczowe w skutecznej walce z osteoporozą, jest niedopuszczanie do złamań osteoporotycznych, które zwiększają ryzyko zgonu i skracają życie pacjentów. Jak do nich nie dopuścić? Okazuje się, że pomaga w tym obserwowanie własnego ciała. Między innymi tego uczą inicjatorzy kampanii „ZMIERZ SIĘ” zachęcając do regularnego pomiaru wzrostu.
„Do wstępnej diagnostyki wystarczy zwykły pomiar wzrostu, który jest najprostszym, wstępnym „badaniem przesiewowym” – tłumaczy prof. Brygida Kwiatkowska. – „Ubytek o 4 cm i więcej może świadczyć o powolnych, kompresyjnych złamaniach trzonów kręgowych. Problem w tym, że niewielu lekarzy pyta o wzrost i niewielu pacjentów go mierzy, więc nawet zapytani podają taki, który mieli zmierzony wiele lat temu”.
Kampania „ZMIERZ SIĘ” została zainaugurowana na początku 2024 roku. Jest odpowiedzią środowiska na niewystarczający poziom wiedzy społeczeństwa i pilną potrzebę działań zmierzających do poprawy profilaktyki, wczesnego wykrywania i skutecznego leczenia osteoporozy w Polsce.
Pomysł zawiązania Koalicji jest efektem dyskusji prowadzonych przez organizacje zaangażowane w edukację, profilaktykę i leczenie osteoporozy w Polsce.
