Przykłady z Portugalii, Nowego Jorku i planowane zmiany w Wielkiej Brytanii pokazują, że posiłki roślinne w szpitalach to nie tylko trend, ale przede wszystkim praktyczne rozwiązanie dla nowoczesnej ochrony zdrowia. Polska stoi u progu podobnych zmian – trwają kluczowe konsultacje publiczne dotyczące nowych standardów żywienia szpitalnego.
Szpitale w Portugalii wprowadzają więcej posiłków roślinnych w swoich stołówkach w ramach przełomowego programu krajowego, który podąża śladami zmian z Nowego Jorku. Cztery główne szpitale publiczne w stolicy kraju, Lizbonie, są pierwszymi, które zwiększają swoją ofertę roślinną w ramach porozumienia między ProVeg Portugal a wiodącą firmą cateringową ITAU.
Umowa między ProVeg a ITAU umożliwi również szkolenia zespołów cateringowych. Podniesie to świadomość wśród wśród kierowniczek i kierowników stołówek, lekarek i lekarzy oraz personelu klinicznego, a także klientów stołówek na temat wpływu wyborów żywieniowych na środowisko i zdrowie oraz finansować rozwój dopasowanych przepisów przez ekspertów ds. żywienia.
Program szpitalny jest rozszerzeniem programu Sustainable Meals organizacji ProVeg Portugal, który został wdrożony w 2022 roku w szkołach. W tym roku, w ciągu zaledwie trzech miesięcy, program Sustainable Meals obsłużył ponad 58 000 posiłków w ponad 90 szkołach.
„Wprowadzając posiłki roślinne w szpitalach i innych instytucjach, pokazujemy, jak żywność i publiczne środki mogą być potężną dźwignią działań klimatycznych, jednocześnie promując zdrowszy styl życia” – powiedziała Joana Oliveira, prezeska ProVeg Portugal.
Nowy Jork przetarł szlaki na arenie międzynarodowej, wprowadzając w 2022 roku do 11 szpitali publicznych ofertę domyślnych posiłków roślinnych. Wielka Brytania prowadzi badania nad rozwojem podobnych rozwiązań w swoich szpitalach.
Kiedy szpitale w Nowym Jorku przeszły na oferowanie posiłków roślinnych jako opcji domyślnej, osiągnęły średnie oszczędności w wysokości 59 centów na posiłek roślinny w 2023 roku, przy czym posiłki roślinne przynosiły stałe oszczędności w porównaniu z daniami mięsnymi.
Raport polityczny, zatytułowany „Serving Up”, opublikowany w marcu w Wielkiej Brytanii i popierany przez 25 organizacji zdrowia i zrównoważonego rozwoju szacuje, że przejście brytyjskich szpitali publicznych na nieprzetworzoną żywność roślinną pełnoziarnistą, taką jak warzywa, nasiona i rośliny strączkowe, może również przynieść oszczędności kosztów.
Z raportu wynikai, że krajowa służba zdrowia (NHS) serwuje około 199 milionów posiłków rocznie. Zakładając, że 55% pacjentów wybierze opcję roślinną, zgodnie z doświadczeniem z Nowego Jorku, oznaczałoby to około 119,4 miliona posiłków. Przełożyłoby się to na oszczędności w wysokości 46 pensów na posiłek i skutkowałoby oszczędnościami w wysokości około 54,9 miliona funtów rocznie dla NHS, wylicza raport „Serving Up”.
Polska znajduje się w kluczowym momencie dla przyszłości szpitalnego żywienia. Do 15 lipca 2025 roku trwają konsultacje publiczne dotyczące projektu rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia w sprawie standardów żywienia w szpitalach.
Nowe rozporządzenie, które wejdzie w życie 1 października 2025 roku, przewiduje okres przejściowy do 1 marca 2026 roku na dostosowanie się szpitali do nowych wymagań.
Wśród kluczowych zmian znajdzie się możliwość dostosowania diety nie tylko do potrzeb zdrowotnych pacjenta, ale również do jego przekonań światopoglądowych, w tym wegetarianizmu. Przewidziano 14 rodzajów diet szpitalnych z 8 możliwymi modyfikacjami, a jadłospisy będą opracowywane przez wykwalifikowanych dietetyków.
