Zaledwie 6% zaszczepionych Polaków i ok. pół miliona zachorowań na grypę od początku sezonu infekcyjnego 2025/2026, czyli alarmujące dane, które oznaczają drastyczny wzrost ryzyka dla pacjentów kardiologicznych. Szczyt zachorowań na grypę bezpośrednio pokrywa się ze wzrostem liczby zgonów sercowo-naczyniowych oraz częstszymi hospitalizacjami z powodu zaostrzeń niewydolności serca. Ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych istotnie wzrasta bezpośrednio po zakażeniu wirusem grypy. W pierwszych dniach ryzyko zawału serca rośnie 17-krotnie i 10-krotnie w przypadku udaru mózgu.
Jak przypominają eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych szczepienie przeciw grypie gwarantuje łagodniejszy przebieg infekcji, chroniąc serce przed trwałym uszkodzeniem i groźnymi powikłaniami. Wyniki badań wykazały, że u pacjentów z niewydolnością serca zaszczepienie pozwala na redukcję ogólnego ryzyka zgonu o 21% oraz zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych aż o 23% . Polskie Towarzystwo Kardiologiczne apeluje o popularyzację szczepień przeciw grypie, jako istotnego elementu profilaktyki sercowo-naczyniowej.
Choć grypa kojarzy się nam głównie z wysoką gorączką i kaszlem, dla naszego organizmu to wyzwanie wykraczające daleko poza układ oddechowy. Coraz liczniejsze dowody kliniczne obalają mit o „zwykłej sezonowej infekcji”. Grypa zaostrza choroby przewlekłe, otwierając drogę zakażeniom wtórnym i drastycznie obniża wydolność organizmu, uderzając w układ krążenia.
„Mechanizmy powikłań obejmują m.in. destabilizację blaszki miażdżycowej wywołaną stanem zapalnym, niedotlenienie mięśnia sercowego ze względu na zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne organizmu oraz bezpośrednie uszkodzenie i zapalenie mięśnia sercowego” – podkreśla prof. Ernest Kuchar, Kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.
Każdy wzrost zachorowań na grypę ma realny wpływ na serce. Jeśli w danym miesiącu liczba infekcji grypopodobnych rośnie zaledwie o 5%, to liczba hospitalizacji z powodu pogorszenia niewydolności serca zwiększa się aż o 24%. Co więcej, zawał serca i udar częściej zdarzają się u osób, które w ostatnim czasie przeszły infekcję. Ok. 6-7% pacjentów po udrze lub zawale przeszły co najmniej jeden epizod infekcji w ciągu poprzedzającego roku. Skutki grypy mogą zatem odezwać się ze zdwojoną siłą w najmniej oczekiwanym momencie.
Badania potwierdzają, że:
• Szczepienie obniża ryzyko głównych incydentów sercowo-naczyniowych o 36%.
• Szczepienie zmniejsza ryzyko udaru mózgu o 55%, a efekt zapobiegawczy utrzymuje się nawet przez 5 lat.
• U pacjentów z niewydolnością serca zaszczepienie pozwala na 23-procentową redukcję ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.
„Działanie profilaktyczne corocznych szczepień jest szczególnie istotne w grupach ryzyka, do których należą pacjenci kardiologiczni i osoby starsze. Niestety, ze względu na zjawisko starzenia się układu odpornościowego (immunosenescencji), standardowe szczepionki są mniej skuteczne w tej populacji. Zarówno pacjenci kardiologiczni, jak i osoby starsze należą do grupy najwyższego ryzyka, dlatego powinni być szczepieni w pierwszej kolejności z wykorzystaniem szczepionki wysokodawkowej, opracowanej specjalnie z myślą o ich potrzebach” – zaznacza prof. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.
Odpowiedzią medycyny na wyzwanie immunosenescencji jest szczepionka wysokodawkowa (HD). Jej przewaga wynika z faktu, że zawiera ona aż cztery razy więcej antygenu w porównaniu do standardowych preparatów.
Zgodnie z polskimi rekomendacjami szczepionka HD jest zalecana jako szczepionka pierwszego wyboru dla osób w wieku 60 lat i starszych. To właśnie ta grupa jest szczególnie narażona na choroby sercowo-naczyniowe, a jednocześnie wykazuje wysoką odpowiedź na szczepienie przeciw grypie. Szczepionka HD zapewnia o 24,2% wyższą skuteczność w ochronie przed grypą u osób starszych, co przekłada się na zmniejszenie ryzyka hospitalizacji z powodu grypy i zapalenia płuc a także z przyczyn sercowo-naczyniowych. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne podziela te zalecenia, apelując o budowanie świadomości na temat powikłań kardiologicznych grypy oraz korzyści płynących ze szczepień.
