164 szpitali w Polsce nie jest przystosowanych do wymagań sanitarnych. NIK uważa, że opinie Sanepidu w sprawie norm bezpieczeństwa w szpitalach powinny być obowiązkowe, a nie jak obecnie tylko zalecane. Dziś Izba przedstawiła raport dotyczący szpitali w woj. kujawsko-pomorskim.
Na koniec 2009 r. żaden szpital podległy Samorządowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego nie spełniał wymogów ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych. W związku z tym szpitale te opracowały programy dostosowawcze. W ich realizacji miał pomóc przyjęty przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego „Program inwestycji rozwojowych i modernizacyjnych w szpitalach wojewódzkich na lata 2009-2016”.
Na 31 grudnia 2017 r. w pełni dostosowane do wymogów ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych były 3 z 7 szpitali podległych Samorządowi tego województwa. Plasowało to Kujawsko-Pomorskie na drugiej pozycji w kraju pod względem procentowego udziału dostosowanych szpitali wojewódzkich (43%). Jednocześnie w szpitalach podległych Województwu Kujawsko-Pomorskiemu osiągnięto w latach 2010-2017 jeden z największych postępów w dostosowaniu szpitali do wymogów ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych w porównaniu z innymi szpitalami wojewódzkimi.
Zgodnie z przepisami, od 1991 r. polskie szpitale mają zapewnić bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów poprzez dostosowanie pomieszczeń i urządzeń do tzw. wymogów ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych. Wymogi te dotyczą m.in. usytuowania poszczególnych pomieszczeń, wyposażenia sal, odpowiedniego oświetlenia, wentylacji i klimatyzacji, a także zapewnienia nieprzerwanego zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną. Zostały one szczegółowo określone w rozporządzeniach Ministra Zdrowia.
Jednostki, które nie spełniały tych wymogów, miały obowiązek opracowania i zrealizowania programów dostosowawczych. Początkowo podmioty lecznicze miały na to 10 lat. Termin ten kilkakrotnie wydłużano ze względu na trudną sytuację ekonomiczną szpitali. W I kwartale 2016 r. wymogi spełniało zaledwie 8 proc. szpitali w Polsce. Ostatecznie czas na realizację programów dostosowawczych określono – w ustawie o działalności leczniczej – na 31 grudnia 2017 r. Tymczasem do 31 sierpnia 2018 r. wymogów tych nie spełniała prawie połowa polskich szpitali.
Od 31 listopada 2017 r.szpitale mogą występować do Sanepidu o wydanie opinii na temat wpływu niespełnienia wymogów ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych na bezpieczeństwo pacjentów. Zgodnie z postanowieniami ustawy o działalności leczniczej, jeżeli szpital w sposób rażący naruszy warunki konieczne do prowadzenia działalności, wojewoda ma prawo taki podmiot zamknąć.
Po przeprowadzonej kontroli NIK skierowała do Ministra Zdrowia wniosek m.in. o podjęcie prac nad zmianą ustawy o działalności leczniczej, tak aby na szpitale nałożono obowiązek, a nie tylko możliwość wystąpienia do państwowej inspekcji sanitarnej o wydanie opinii o wpływie niespełniania wymagań ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych na bezpieczeństwo pacjentów. Przy czym NIK podkreśla, że opinia taka nie miałaby służyć wstrzymaniu działalności placówki ani jej zamknięciu, lecz powinna służyć Sanepidowi do wskazywania zaleceń (służących usunięciu stwierdzonego ryzyka) i terminów ich wykonania.
Spośród szpitali, które nie dostosowały się do określonych przepisami wymogów, 86% zwróciło się do Sanepidu o wydanie opinii o wpływie niespełnienia wymogów na bezpieczeństwo pacjentów. Pozostałe 14% (89 szpitali) o taką opinię nie wystąpiło. Co prawda, zgodnie z zapisami ustawy uzyskanie opinii inspekcji sanitarnej nie było obowiązkowe, jednak w przypadku braku takiej opinii trudno ocenić ryzyko, jak niespełnienie ustawowych wymogów wpłynie na bezpieczeństwo pacjentów.
Spośród 522 szpitali, które uzyskały opinie do 31 sierpnia 2018 r., w prawie ⅓ przypadków ryzyko zdrowotne dla pacjentów, wynikające z niespełnienia wymogów, określono jako znaczne, podczas gdy w sześciu województwach opinie nie wskazały żadnego przypadku znacznego poziomu tego ryzyka. NIK zwraca uwagę, że rozbieżności w ocenie ryzyka występującego w szpitalach między poszczególnymi województwami wynikają nie tylko z różnic w spełnianiu wymogów przez te szpitale, ale też z różnej metodologii określania poziomów ww. ryzyka.
Po przeprowadzonej kontroli NIK skierowała do Ministra Zdrowia wnioski de lege ferenda o podjęcie prac nad zmianą ustawy o działalności leczniczej, tak aby: na szpitale nałożono obowiązek, a nie tylko dano możliwość wystąpienia do państwowej inspekcji sanitarnej z wnioskiem o wydanie opinii o wpływie niespełniania wymagań ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych na bezpieczeństwo pacjentów; przepisy określały jednolite zasady wydawania opinii o wpływie niespełniania wymagań ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych przez organy państwowej inspekcji sanitarnej, w tym obowiązek określania zaleceń w celu wyeliminowania stwierdzonego ryzyka i terminu na ich wykonanie.
