Pandemia wirusa SARS-CoV-2 sprawiła, że spadła liczba rozpoznań nowych przypadków nowotworów głowy i szyi

Nowotwory głowy i szyi stanowią siódmą co do częstości występowania grupę nowotworów złośliwych na świecie. Obejmują szereg chorób onkologicznych, zlokalizowanych w obszarze głowy i szyi z wyłączeniem mózgu oraz gałki ocznej. Do lokalizacji tych zalicza się m.in.: krtań, gardło, jamę ustną, nos i zatoki przynosowe, ucho, podstawę czaszki, ślinianki czy tarczycę. Ze względu na swoje umiejscowienie, nowotwory te często nie dają charakterystycznych objawów i mogą być mylone z infekcjami górnych dróg oddechowych. Do czynników ryzyka nowotworów głowy i szyi zaliczyć można przede wszystkim palenie tytoniu, spożywanie dużej ilości alkoholu oraz wiek – szczyt zachorowań zarówno u mężczyzn, jak i kobiet przypada na 55-64 r.ż. Coraz częściej nowotwory z tej grupy diagnozowane są jednak u osób poniżej 40 r.ż., które nie paliły, ani nie naużywały alkoholu. Czynnikiem ryzyka w tej grupie jest infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Objawami mogącymi świadczyć o rozwijającym się nowotworze w obrębie głowy i szyi jest np. ból gardła czy chrypka. W sezonie jesienno-zimowym są to jednak dość powszechne dolegliwości. Co więc powinno wzbudzić czujność? Czas! Do specjalisty powinny zgłosić się te osoby, które zauważyły u siebie co najmniej jeden z poniższych objawów utrzymujący się dłużej niż trzy tygodnie (tzw. schemat 1 przez 3):
ból języka, niegojące się owrzodzenie jamy ustnej i/lub czerwone lub białe plamy w jamie ustnej
ból gardła
utrzymująca się chrypka
ból i/lub trudności w połykaniu
guz na szyi
jednostronna niedrożność nosa i/lub krwawienie z nosa

Jak szacują eksperci, większość chorych diagnozowana jest w III i IV stadium zaawansowania choroby nowotworowej, czyli momencie, w którym skuteczność terapii może być już znacznie ograniczona, a odsetek przeżycia zazwyczaj nie przekracza 50%. Tymczasem wyleczalność nowotworów wykrytych na wczesnym etapie sięga nawet 80-90%.

„Leczenie nowotworów głowy i szyi w I i II stadium zaawansowania to przede wszystkim leczenie chirurgiczne, polegające na usunięciu guza. W stadiach zaawansowanych mamy już możliwość stosowania immunoterapii, jednak tylko w przypadku choroby nawrotowej lub przerzutowej, zarówno w 1-szej jak i w 2-giej linii leczenia. U części pacjentów obserwujemy bardzo dobre efekty immunoterapii, pozwalające przez długi okres kontrolować chorobę. Niestety nie każdy chory odpowiada na zastosowaną terapię, a leczenie choroby nawrotowej lub przerzutowej ma charakter paliatywny” – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Ewa Sierko z Białostockiego Centrum Onkologii.

Na pogorszenie wykrywalności nowotworów oraz częstsze diagnozy w stadiach zaawansowanych wpłynęła także pandemia. Ludzie w dalszym ciągu obawiają się pójść do lekarza w obawie przed zakażeniem SARS-CoV-2. Dodatkowo, reorganizacja służby zdrowia w związku z sytuacją epidemiczną znacząco wydłużyła proces diagnostyki.

„Należy o tym mówić głośno – nowotwory nie poczekają na koniec pandemii. Nie można zwlekać z wizytą u lekarza w momencie, kiedy pojawiają się u nas niepokojące objawy. Chcemy przekonać ludzi, aby nie bali się i zasięgali pomocy specjalisty, kiedy zauważą chociaż jeden z wymienionych powyżej objawów utrzymujący się dłużej niż 3 tygodnie” – dodaje prof. dr hab. n. med. Wojciech Golusiński, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Głowy, Szyi i Onkologii Laryngologicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, autor Ogólnopolskiego Programu Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi.

W ramach kampanii Make Sense – Zrozumieć Nowotwory Głowy i Szyi, w dniach 20-24 września 2021 roku odbywa się IX Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi pod hasłem Nowotwory Głowy i Szyi: Pozostań czujny. Nie ignoruj objawów w czasie pandemii COVID-19. W ramach kampanii w wybranych szpitalach i przychodniach prowadzone będą bezpłatne badania, działania edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomość opinii publicznej oraz spotkania z decydentami, mającymi wpływ na ochronę zdrowia.

Bezpłatne badania profilaktyczne odbędą się w: Poznaniu, Zielonej Górze, Wrocławiu, Warszawie, Radomiu, Siedlcach, Łodzi, Tomaszowie Mazowieckim, Białymstoku, Zamościu, Kielcach, Katowicach, Zabrzu, Sosnowcu, Gdańsku.

Lista wszystkich ośrodków realizujących badania profilaktyczne znajduje się na stronie: www.oppngis.pl.