Wzrośnie liczba ciężarnych, u których rozpoznano raka jelita grubego

Czas oczekiwania na dziecko jest niezwykle ważnym etapem w życiu matki i dziecka. Wrażliwość na wszelkie problemy zdrowotne pojawiające się w ciąży wzmaga niepokój matki i wyolbrzymia strach o bezpieczeństwo ich dwojga. Tym bardziej, jeśli objawy mogłyby wskazywać chorobę nowotworową. A właśnie nowotwór jelita grubego u kobiet w ciąży staje się coraz większym wyzwaniem ponieważ nie jest odpowiednio wcześnie rozpoznawany. Szacuje się, że wzrośnie liczba ciężarnych, u których będzie on diagnozowany, gdyż coraz więcej kobiet odkłada macierzyństwo na później, a jednocześnie coraz więcej młodych kobiet zaczyna chorować na ten nowotwór.

Która z kobiet w ciąży nie doświadczyła zmiany rytmu wypróżnień, hemoroidów lub krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, czy niedokrwistości. A są to jednocześnie objawy raka jelita grubego, który jest jednym z najczęstszych złośliwych nowotworów występujących u ciężarnych. Lekarze nie zastanawiają się nad potrzebą pogłębionej diagnostyki, gdy przyszła mama zgłasza powyższe objawy, ponieważ są one dość częste w ciąży, a to utrudnia i opóźnia diagnostykę nowotworu jelita grubego.

Diagnozowanie i leczenie kobiet ciężarnych z chorobą nowotworową jest trudne chociażby już ze względu na wyjątkowo wrażliwy moment w życiu kobiety. Choć przypadki raka jelita grubego są stosunkowo rzadkie, to jednak mogą zagrażać życiu kobiety. Choroba nowotworowa u kobiet w ciąży pojawia się z częstością około 1 : 1000, zaś rak jelita grubego występuje z częstością 2. przypadków na 100 000 ciąż. Co ważne, w tej grupie częściej występują nowotwory uwarunkowane genetycznymi predyspozycjami.

„Kampania „Nie przegap objawów” kierowana jest do kobiet w ciąży oraz ich rodzin, a także do specjalistów z różnych dziedzin obejmujących opieką medyczną kobietę w tym czasie: lekarzy rodzinnych/POZ, ginekologów, położnych oraz organizacje i instytucje wspierające przyszłe mamy w tym wymagającym czasie. Celem naszych działań jest zwiększenie wrażliwości, również ogółu społeczeństwa, na objawy raka jelita grubego, bardzo często „zamaskowane” przez zwykłe objawy ciąży. Nie chcemy absolutnie straszyć przyszłych mam, ale nie możemy też omijać tego tematu. Podejmujemy trudne tematy by jak najwcześniej wykryć nowotwór jelita grubego” – wyjaśnia Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska.

Wczesne wykrycie choroby nowotworowej może uratować życie matki i zapewnić lepszą jakość życia pacjentki, zapobiec urazom psychicznym związanym z trudnościami w przejściu przez chorobę nowotworową oraz zachować poczucie szczęścia i radosnego oczekiwania na narodziny dziecka. Zdarza się, że nie rozpoznany na czas rak jelita grubego wykrywany jest już po urodzeniu dziecka, kiedy utrzymują się objawy przypisywane problemom zdrowotnym w ciąży.

Rokowanie dla pacjentek z rakiem jelita grubego w ciąży jest bezpośrednio związane ze stopniem zaawansowania choroby. Potrzebujemy edukacji i poradnictwa w zakresie objawów raka jelita grubego, aby zdobyć wiedzę na ich temat i potencjalnie odróżnić je od typowych objawów ciąży. Dotyczy to również personelu medycznego opiekującego się kobietą w ciąży.

Jeszcze w ciąży wykryto u mnie torbiel – taka wtedy zapadła diagnoza. Lekarze powiedzieli, że mam się nie martwić. Pojechaliśmy więc z mężem nad morze, odpocząć. Wtedy zaczęłam krwawić… Pojechaliśmy do najbliższego szpitala, a ja nagle znalazłam się w centrum koszmaru. – mówi Sandra Gliszczyńska, która zachorowała na raka jelita grubego w wieku 29 lat. Torbiel okazała się nowotworem jajnika, będącym przerzutem raka jelita grubego w IV stadium. Moja dwuletnia już dziś przygoda z rakiem, spotkania z lekarzami, pacjentami onkologicznymi wyedukowały nas na tyle, że zupełnie inaczej podeszlibyśmy do tej choroby na samym jej początku – dodaje mama małej Igi.

„Choroba nowotworowa u kobiety w ciąży jest statystycznie później rozpoznawana w porównaniu do pozostałej populacji. Zmiany fizjologiczne zachodzące w ciele kobiety maskują wczesne objawy raka i bywają bagatelizowane. Również w okresie karmienia, po porodzie pierwsze symptomy bywają niezauważone. Dlatego sama świadomość współistnienie raka i ciąży jest bardzo istotna. Liczba nowotworów systematycznie wzrasta i niestety jest to związane ze zmieniającym się w krajach uprzemysłowionych stylem życia. Uwzględnienie w różnicowaniu przez lekarza prowadzącego ciążę możliwości wystąpienia choroby nowotworowej może okazać się bezcenne i uratować życie przyszłej mamie” – wyjaśnia dr hab. n. med. Sebastian Kwiatkowski, specjalista perinatologii, Klinika Położnictwa i Ginekologii SPSK-2.

Rak jelita grubego
• Tylko 3-15% nowotworów jelita grubego rozpoznaje się w I stadium choroby.
• W Polsce aż 65% przypadków raka jelita grubego diagnozowanych jest w III i IV stadium choroby.
• Rak jelita grubego wcześnie wykryty jest wyleczalny w 90% przypadków.
• Rak jelita grubego wykryty w IV stadium daje tylko 10% szans na 5 letnie przeżycia.

Czynniki ryzyka raka jelita grubego, które należy wziąć pod uwagę:
• Czynniki genetyczne (występowanie raka jelita grubego w rodzinie 5-10%)
• Brak aktywności fizycznej
• Złe nawyki żywieniowe (m.in. żywność typu „fast food”, nadmiar czerwonego i przetworzonego mięsa, alkohol)
• Nadwaga i otyłość
• Palenie papierosów

Objawy raka jelita grubego, których nie należy przypisywać wyłącznie objawom związanym z ciążą:
• Bóle/skurcze brzucha
• Naprzemienne zaparcia i biegunki,
• Krew w stolcu
• Niedokrwistość/anemia
• Osłabienie/zmęczenie
• Nieplanowana utrata wagi

Badania, które można wykonać w czasie ciąży przy podejrzeniu raka jelita grubego:
• badanie per-rectum
• test na krew utajoną w kale – Test FIT (fecal immunochemical test)
• badanie ultrasonograficzne (USG), uważane za bezpieczne zarówno dla matki, jak i płodu),
• rezonans magnetyczny
• sigmoidoskopię (badanie endoskopowe trzech końcowych odcinków jelita grubego czyli odbytnicy, esicy i dolnej części zstępnicy)

Kampania „Nie przegap objawów. Bądź mamą świadomą symptomów raka jelita grubego” realizowana jest w ramach nagrody „Wolfram Nolte Memorial Award”, której Fundacja EuropaColon została laureatką w 2021 roku, ustanowionej przez międzynarodową organizację DIGESTIVE CANCERS EUROPE (DiCE) i przyznawanej za inicjatywę, której celem jest rozwiązanie lokalnej, niezaspokojonej potrzeby pacjentów i opiekunów. Fundacja EuropaColon Polska została również laureatką pierwszej edycji konkursu w 2019 roku za projekt dedykowany rakowi odbytu. Materiały edukacyjne kampanii dostępne są na stronie

https://europacolonpolska.pl/rak-jelita-grubego-a-ciaza/, tam również znaleźć można informacje o kolejnych etapach kampanii. ISBzdrowie jest jej patronem medialnym.